سرطان تیروئید پاپیلاری (PTC) یکی از انواع سرطان یا کارسینومهای تیروئید است که از سلولهای فولیکولی غده تیروئید منشا میگیرد. این سرطان معمولا رشد آهستهای دارد و در مراحل اولیه بدون علامت است اما میتواند با تودهای در گردن، تورم غدد لنفاوی، خشونت صدا، درد گردن، مشکل بلع یا تنفس و سرفه مداوم همراه باشد.
انواع سرطان پاپیلاری تیروئید
- واریانت کلاسیک (Classic PTC): شایعترین، با ساختار پاپیلاری استاندارد: واریانت کلاسیک سرطان تیروئید پاپیلاری، شایعترین زیرنوع است. این نوع با ساختارهای پاپیلاری متشکل از سلولهای مکعبی یا ستونی با هستههای شیاردار مشخص میشود. معمولا رشد آهسته دارد و پیشآگهی خوبی نشان میدهد.
- واریانت سلول بلند (Tall Cell Variant – TCV): سلولهای بلندتر، تهاجمیتر: واریانت سلول بلند (TCV) یکی از تهاجمیترین زیرنوعهای PTC است و در این حالت، سلولها حداقل سه برابر ارتفاع نسبت به عرض دارند و سیتوپلاسم ائوزینوفیلی نشان میدهند. این نوع با نرخ بالاتر متاستاز خارج تیروئیدی و بازگشت همراه است.
- واریانت سلول ستونی (Columnar Cell Variant – CCV): سلولهای ستونی، رشد سریع:واریانت سلول ستونی (CCV) نادر است اما بسیار تهاجمی است و رشد سریعی دارد. در این حالت سلولها به شکل ستونی با هستههای کشیده هستند و معمولا با نکروز و متاستاز زودرس همراهاند.
- واریانت اسکلروزان منتشر (Diffuse Sclerosing Variant – DSV): بافت اسکلروتیک، شایع در جوانان: واریانت اسکلروزان منتشر (DSV) با بافت اسکلروتیک گسترده و نفوذ لنفاوی مشخص میشود. این نوع از کارسینوم پاپیلاری تیروئید معمولا در جوانان و زنان رخ میدهد و با متاستاز دوطرفه گردنی همراه است.
- واریانت جامد (Solid Variant): ساختار جامد: واریانت جامد (SV) نادر است و با ساختار جامد بدون پاپیلا و هستههای PTC مانند مشخص میشود. این نوع کارسینوم در کودکان پس از قرارگیری در معرض تشعشعات شایعتر است و با متاستاز لنفاوی همراه است.
علائم سرطان تیروئید پاپیلاری
سرطانهای تیروئید پاپیلاری معمولا بدون علامت هستند. در واقع، بسیاری از بیماران نمیدانند که به این بیماری مبتلا هستند. بیماران با گرههای بزرگ ممکن است متوجه یک توده قابل لمس یا یک توده قابل مشاهده شوند. گرههای بسیار بزرگ ممکن است علائم فشاری ایجاد کنند که شامل مشکل در بلع، گیر کردن غذا یا قرصها هنگام بلع و فشار یا تنگی نفس در هنگام دراز کشیدن میشود.
در مورد سرطان پیشرفته که در حال متاستاز (پاپیلاری تهاجمی) به ساختارهای اطراف هستند، بیماران ممکن است دچار گرفتگی صدا یا مشکل در بلع شوند. علائم درگیر شدن غدد لنفاوی گردن که نگرانکننده هستند شامل غدد غیرحساس، سفت و در حال رشد است که با گذشت زمان کوچک نمیشوند.
روش تشخیص کارسینوم پاپیلاری تیروئید
آزمایشهای مختلفی برای تشخیص سرطان پاپیلاری تیروئید در دسترس است. این آزمایشات ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- معاینه فیزیکی: در معاینه فیزیکی، پزشک برآمدگیهای گردن را مورد بررسی قرار میدهد.
- آزمایش تیروئید: این آزمایش که با نام آزمایش خون تیروئید نیز شناخته میشود، برای نظارت بر عملکرد تیروئید صورت میگیرد.
- سونوگرافی: این آزمایش نه تنها غده تیروئید را بررسی میکند، بلکه شامل معاینه جامع غدد لنفاوی گردن نیز میشود.
- بیوپسی: بهترین آزمایش برای تعیین خوشخیم یا بدخیم بودن سرطان تیروئید پاپیلاری، بیوپسی آسپیراسیون است. در این آزمایش، یک سوزن کوچک، درون ندول تیروئید قرار میگیرد. سلولها از ندول (گره) وارد سوزن میشوند و سپس توسط پزشک در زیر میکروسکوپ بررسی میشوند.
درمان سرطان تیروئید پاپیلاری
روش درمان سرطان تیروئید پاپیلاری بر اساس مرحله و سن بیمار تعیین میشود و معمولا قابل درمان است. روش اصلی جراحی (تیروئیدکتومی کامل یا لوبکتومی) برای برداشتن غده و غدد لنفاوی آسیبدیده است. پس از جراحی، براساس ریسک بیماری ید رادیواکتیو (RAI) برای نابودی سلولهای باقی مانده استفاده میشود، به ویژه در موارد متوسط تا پیشرفته. در موارد متاستاتیک، درمان هدفمند با مهارکنندههای تیروزین کیناز یا پرتودرمانی خارجی اعمال میشود و شیمیدرمانی کمتر رایج است. پس از برداشتن کل تیروئید، بیماران باید از قرصهای جایگزین هورمون تیروئید (معمولا یک قرص در روز تا پایان عمر خود) استفاده کنند تا جایگزین هورمونی شود که تیروئید به طور معمول میسازد. ید رادیواکتیو (RAI) برای همه بیماران PTC لازم نیست و بهصورت انتخابی بر پایه ریسک بهکار میرود؛ بسیاری از بیماران کمخطر بدون RAI مدیریت میشوند.
عوارض کارسینوم تیروئید پاپیلاری
- متاستاز به غدد لنفاوی و اندامهای دور
- خشونت صدا یا آسیب عصب
- هیپوپاراتیروئیدیسم (کاهش کلسیم)
- خشکی دهان
- مشکلات تنفسی یا بلع
سرطان تیروئید پاپیلاری کشنده است؟
سرطان تیروئید پاپیلاری به ندرت کشنده است به خصوص اگر زود تشخیص داده شود. این نوع بیماری معمولا قابل درمان و درمانپذیر است.
سرطان تیروئید پاپیلاری قابل بازگشت است؟
سرطان تیروئید پاپیلاری میتواند بازگشت کند اما معمولا قابل مدیریت است. بازگشت معمولا در ۵ سال اول پس از درمان اتفاق میافتد و با نظارت سطوح تیرگلوبولین قابل تشخیص است.
