سرطان داکتال مهاجم یکی از شایعترین انواع سرطان پستان است که از مجاری شیردهی آغاز شده و به بافتهای اطراف پستان گسترش مییابد. این نوع سرطان که به اختصار IDC (Invasive Ductal Carcinoma) نامیده میشود، بیش از ۸۰ درصد از موارد سرطان پستان را تشکیل میدهد. شناخت ویژگیها، علائم، عوامل خطر و راههای تشخیص و درمان این بیماری میتواند نقش موثری در افزایش آگاهی عمومی و تشخیص زودهنگام آن داشته باشد. با وجود پیشرفت های چشمگیر در حوزه پزشکی، همچنان سرطان داکتال مهاجم، چالشهای جدی برای بیماران و خانوادههای آنها ایجاد میکند. اما خبر خوب این است که با تشخیص زودهنگام و انتخاب روشهای درمانی مناسب، شانس بهبودی تا حد زیادی افزایش مییابد.
اگر فرصت خواندن این مقاله را ندارید، صحبت های دکتر محمد سراج را در مورد سرطان داکتال مهاجم گوش کنید.
صحبت دکتر محمد سراج در مورد سرطان داکتال پستان: شایع ترین سرطان پستان است و حدود 80 درصد آن ها از نوع داکتال مهاجم هستند. این نوع سرطان ار مجرای شیری منشا میگیرد و بافت های اطراف را درگیر میکند. سرطان داکتال معمولا خودش را به عنوان توده های پستانی نشان میدهد ولی ممکن است توده قابل لمس هم وجود نداشته باشد و در ماموگرافی تشخیص داده شود.
علائم سرطان داکتال مهاجم سینه
علائم سرطان داکتال مهاجم سینه ممکن است در مراحل اولیه بسیار خفیف یا حتی نامشهود باشند، اما با پیشرفت بیماری، برخی نشانهها میتوانند ظاهر شوند که آگاهی از آنها در تشخیص زودهنگام بسیار مهم است. رایج ترین علائم این نوع سرطان عبارتند از:
- توده یا سفتی در پستان یا زیر بغل: شایع ترین علامت است که بدون درد بوده و بهصورت یک توده سفت با لبه های نامنظم احساس میشود.
- تغییر در شکل یا اندازه پستان: ممکن است یکی از پستانها نسبت به گذشته بزرگ تر یا شکل آن تغییر کند.
- تغییرات پوستی روی پستان: از جمله فرورفتگی پوست، قرمزی، زخم شدن یا بافت پوست پرتقالی شکل (پوست ضخیم و گودافتاده).
- ترشح غیرعادی از نوک پستان: مخصوصا اگر خونی باشد یا بدون فشار بیرون بیاید.
- تغییرات در نوک پستان: مانند برگشتگی نوک پستان به داخل یا دردناک شدن آن.
- درد پستان یا حساسیت غیرمعمول: گرچه بسیاری از تودههای سرطانی بدون درد هستند، اما گاهی درد هم گزارش میشود.
- تورم در قسمتی از پستان یا تمام آن: حتی بدون وجود توده مشخص.
دلایل ابتلا به سرطان داکتال سینه
دلایل ابتلا به سرطان داکتال مهاجم سینه کاملا مشخص نیست، اما پژوهشها نشان دادهاند که مجموعهای از عوامل میتوانند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهند. این عوامل به دو دسته ژنتیکی و محیطی و سبک زندگی تقسیم میشوند. در ادامه به مهمترین دلایل و عوامل خطر اشاره میشود:
1. ژنتیک و سابقه خانوادگی
- داشتن سابقه خانوادگی بیماری سرطان پستان ( در مادر، خواهر یا دختر).
- وجود جهشهای ژنی مانند BRCA1 و BRCA2 که با افزایش شدید احتمال سرطان پستان مرتبط هستند.
2. سن و جنس
- زنان بیش از مردان در معرض ابتلا هستند.
- خطر ابتلا با افزایش سن، پس از ۵۰ سالگی، بیشتر میشود.
3. هورمونها و باروری
- شروع قاعدگی در سنین پایین (قبل از ۱۲ سال).
- یائسگی در سنین بالا (بعد از ۵۵ سال).
- نداشتن فرزند یا اولین بارداری پس از ۳۰ سالگی.
- استفاده طولانیمدت از درمانهای هورمونی پس از یائسگی.
4. سبک زندگی و تغذیه
- مصرف الکل.
- اضافهوزن یا چاقی، بهویژه پس از یائسگی.
- نداشتن فعالیت بدنی منظم.
- رژیم غذایی پرچرب و کمفیبر.
5. سابقه بیماریهای پستان
- وجود برخی بیماریهای خوشخیم پستان (مانند هیپرپلازی آتیپیک) میتواند خطر ابتلا را افزایش دهد.
6. قرار گرفتن در معرض اشعه
- درمان با اشعه (رادیوتراپی) در ناحیه قفسه سینه، بهویژه در سنین پایین، میتواند زمینه ساز ابتلا به IDC باشد.
سرطان داکتال مهاجم قابل درمان است؟
سرطان داکتال مهاجم سینه (IDC) در بسیاری از موارد قابل درمان است، خصوصا اگر در مراحل اولیه شناسایی شود. تشخیص زودهنگام این نوع سرطان نقش بسیار مهمی در افزایش احتمال بهبودی کامل دارد. موفقیت درمان به عواملی مانند مرحله پیشرفت بیماری در زمان تشخیص، اندازه تومور، درگیری یا عدم درگیری غدد لنفاوی، وضعیت گیرندههای هورمونی (استروژن و پروژسترون) و HER2 و همچنین سلامت عمومی بیمار بستگی دارد.
درمان سرطان داکتال مهاجم ترکیبی از چند روش است. جراحی، اولین قدم درمانی محسوب میشود که بسته به شرایط بیمار میتواند به صورت لامپکتومی (برداشت توده سرطانی و بخشی از بافت اطراف آن) یا ماستکتومی (برداشت کامل پستان) انجام گیرد. پس از جراحی، در بسیاری از موارد پرتو درمانی (رادیوتراپی) تجویز میشود تا سلولهای سرطانی باقی مانده در بافتها از بین بروند.
شیمی درمانی نیز یکی از روشهای رایج برای درمان این نوع سرطان است، بهویژه در مواردی که خطر گسترش بیماری بیشتر باشد. همچنین در تومورهایی که گیرندههای هورمونی دارند، از هورموندرمانی با داروهایی مانند تاموکسیفن یا مهارکنندههای آروماتاز استفاده میشود تا از رشد سلولهای سرطانی وابسته به هورمون جلوگیری شود. برای تومورهایی که HER2 مثبت هستند، درمان هدفمند با داروهایی مانند تراستوزوماب (هرسپتین) تجویز میشود که به طور خاص سلولهای سرطانی دارای این پروتئین را هدف قرار میدهد.
در نهایت، بسیاری از بیماران با دریافت درمان مناسب و پیگیری منظم پس از آن، میتوانند زندگی سالم و پایداری داشته باشند. کنترلهای دورهای پس از درمان نقش مهمی در پیشگیری از بازگشت بیماری ایفا میکند. بنابراین، اگر سرطان داکتال مهاجم بهموقع تشخیص داده شود و درمان طبق نظر بهترین جراح سینه در تهران انجام گیرد، شانس بهبودی بسیار بالا خواهد بود.
سرطان داکتال مهاجم سینه قابل بازگشت است؟
سرطان داکتال مهاجم سینه میتواند در برخی موارد قابل بازگشت باشد، اگر در مراحل پیشرفتهتر تشخیص داده شده باشد یا اگر درمان بهطور کامل و موثر انجام نگرفته باشد. عود یا بازگشت سرطان ممکن است به صورت عود موضعی (در همان پستان یا محل جراحی قبلی)، عود ناحیهای (در غدد لنفاوی نزدیک) یا عود دوردست (در سایر اندامها مانند استخوان، ریه یا کبد) رخ دهد.
عوامل متعددی در احتمال بازگشت سرطان نقش دارند، از جمله مرحله سرطان در زمان تشخیص، نوع و شدت تهاجم تومور، وضعیت گیرندههای هورمونی و HER2 و میزان پاسخ به درمانهای اولیه. همچنین، اگر سلولهای سرطانی به برخی درمانها مقاوم باشند یا بهطور کامل از بین نرفته باشند، خطر عود افزایش مییابد.
برای کاهش احتمال بازگشت بیماری، پیروی دقیق از برنامه درمانی تجویزشده توسط پزشک، انجام چکاپها و ماموگرافیهای منظم، و رعایت سبک زندگی سالم (از جمله تغذیه مناسب، فعالیت بدنی، ترک دخانیات و کنترل وزن) بسیار مؤثر است.
در صورتی که عود سرطان رخ دهد، هنوز هم راهکارهای درمانی مختلفی وجود دارد و امید به درمان یا کنترل بیماری از بین نمیرود. در این شرایط، بسته به محل و شدت عود، پزشک ممکن است ترکیبی از روشهای درمانی مانند جراحی مجدد، شیمیدرمانی، پرتو درمانی یا درمانهای هدفمند را پیشنهاد دهد.
چه سنی بیشترین خطر را برای ابتلا به سرطان داکتال سینه دارد؟
بیشترین خطر ابتلا به سرطان داکتال مهاجم سینه در سنین بالای ۵۰ سال دیده میشود. با افزایش سن، احتمال بروز این نوع سرطان در در زنان یائسه به طور قابل توجهی بیشتر میشود. بر اساس آمارها، بیشتر موارد IDC در زنان بین ۵۵ تا ۷۰ سال تشخیص داده میشود با این حال، این بیماری محدود به سنین بالا نیست و ممکن است در زنان جوان نیز، خصوصا در افرادی که سابقه خانوادگی سرطان پستان دارند یا جهشهای ژنتیکی مانند BRCA1 و BRCA2 در آنها وجود دارد، بروز پیدا کند. به همین دلیل، آگاهی از علائم و انجام غربالگری منظم، بهویژه از سن ۴۰ سالگی به بعد (یا زودتر در صورت داشتن عوامل خطر)، توصیه میشود.
فقط زنان به سرطان داکتال مبتلا میشوند؟
فقط زنان به سرطان داکتال سینه مبتلا نمیشوند؛ مردان نیز ممکن است به این نوع سرطان دچار شوند، اگرچه این اتفاق بسیار نادرتر است. تقریبا کمتر از ۱٪ از کل موارد سرطان پستان در مردان رخ میدهد. مردان نیز بافت مجاری پستانی دارند (اگرچه بسیار کمتر از زنان) و سرطان میتواند از همین مجاری آغاز شود، درست مانند سرطان داکتال در زنان. در مردان، به دلیل آگاهی کمتر و نداشتن غربالگری منظم، بیماری در مراحل پیشرفته تری تشخیص داده میشود. علائمی که مردان باید به آن توجه کنند شامل توده در پستان، ترشح غیرعادی از نوک پستان، تغییرات پوستی، یا برگشتگی نوک پستان است. اگر این علائم مشاهده شوند، حتماً باید به پزشک مراجعه شود.
