جراحی سرطان سینه یکی از روش های اصلی درمان این بیماری است، اما مانند هر عمل جراحی دیگریدر برخی موارد با عوارض کوتاه مدت و بلند مدت همراه میباشد. شدت این عوارض به نوع جراحی، میزان بافت برداشته شده، وضعیت غدد لنفاوی و شرایط جسمی بیمار بستگی دارد. برخی عوارض موقتی هستند و با مراقبت مناسب بهبود پیدا میکنند، اما برخی دیگر نیاز به پیگیری طولانیمدت دارند. در ادامه این مقاله عوارض بعد از عمل سرطان سینه بیان شده است.
درد و حساسیت بعد از عمل سرطان سینه
یکی از شایع ترین عوارض بعد از جراحی سرطان سینه، درد در ناحیه عمل است. این درد در هفته های اول شدید تر بوده و به تدریج کاهش پیدا میکند. در برخی بیماران، درد ممکن است به شکل تیرکشنده یا سوزشی ادامه پیدا کند که به آن درد عصبی بعد از جراحی گفته میشود. این حالت زمانی رخ میدهد که اعصاب کوچک ناحیه سینه در حین جراحی تحت تأثیر یا آسیب قرار گرفته باشند.
بیحسی یا تغییر حس در ناحیه سینه و بازو
بعد از عمل سرطان سینه، بسیاری از بیماران دچار بی حسی یا کاهش حس در ناحیه سینه، زیر بغل یا قسمت داخلی بازو میشوند. این حالت به دلیل آسیب یا قطع شدن برخی اعصاب سطحی در حین جراحی ایجاد میشود. در برخی افراد این بی حسی دائمی است، اما در بسیاری از موارد به مرور زمان تا حدی بهبود پیدا میکند. به همین دلیل است توصیه میشود عمل سرطان سینه توسط بهترین جراح سرطان سینه انجام شود تا از بروز عوارض کاسته شود.
لنف ادم (ورم دست) بعد از جراحی سرطان سینه
یکی از مهم ترین و شناخته شده ترین عوارض بعد از عمل سرطان سینه، لنف ادم است. لنف ادم به تورم دست یا بازو گفته میشود که به دلیل اختلال در جریان مایع لنفاوی ایجاد میشود، به خصوص زمانی که غدد لنفاوی زیر بغل برداشته شده باشند.
این عارضه ممکن است ماه ها یا حتی سال ها بعد از عمل ظاهر شود و در صورت عدم درمان، باعث سنگینی، درد و محدودیت حرکتی در دست میشود. مراقبت های فیزیوتراپی و استفاده از آستینهای مخصوص و رعا یت توصیه های پزشکی در کنترل این مشکل مؤثر خواهد بود.
محدودیت حرکت شانه و خشکی دست
پس از جراحی، برخی بیماران دچار کاهش دامنه حرکتی در شانه و بازو میشوند. این مشکل به دلیل درد، زخم جراحی و ترس از حرکت دادن دست ایجاد میشود. اگر تمرین های فیزیوتراپی به موقع انجام نشود، خشکی مفصل شانه ایجاد میشود که درمان آن زمان برتر خواهد بود.
تجمع مایع (سروما) در محل جراحی
سروما به تجمع مایع شفاف در زیر پوست ناحیه جراحی گفته میشود. این عارضه نسبتا شایع است و باعث احساس فشار یا تورم در محل عمل خواهد شد. در بسیاری از موارد، بدن به تدریج این مایع را جذب میکند، اما گاهی نیاز به تخلیه توسط پزشک وجود دارد. به همین دلیل است که باید برای انجام معاینات تکمیلی در بازه زمانی مشخص به پزشک مراجعه شود تا در صورت بروز عوارض سریعا اقدامات لازم انجام شود.
عفونت محل جراحی
اگر مراقبت های بعد از عمل به درستی انجام نشود، احتمال عفونت در محل بخیه ها وجود دارد. علائم عفونت شامل قرمزی، درد شدید، ترشح و تب است. این عارضه نیاز به درمان فوری با آنتیبیوتیک دارد و نباید نادیده گرفته شود.
خستگی و ضعف عمومی بدن
بسیاری از بیماران بعد از عمل سرطان سینه دچار احساس خستگی مداوم میشوند. این خستگی ناشی از خود جراحی، بیهوشی، کاهش انرژی بدن یا حتی استرس روانی میباشد. در برخی موارد، این حالت تا چند هفته یا چند ماه ادامه پیدا میکند. با گذشت زمان و کاهش اثرات دارو و بی هوشی بهبود پیدا میکند.
مشکلات روحی و افسردگی بعد از عمل سرطان سینه
یکی از مهم ترین جنبه های کمتر دیده شده، تأثیر روانی جراحی است. بسیاری از بیماران پس از برداشتن سینه دچار اضطراب، کاهش اعتمادبه نفس یا افسردگی میشوند. این موضوع بهخصوص در افرادی که تغییرات ظاهری بیشتری داشتهاند، شدیدتر است. حمایت خانواده و مشاوره روانشناسی نقش مهمی در بهبود این وضعیت دارد.
تغییر شکل بدن و اثرات ظاهری جراحی
بعد از ماستکتومی یا جراحی های وسیع تر، تغییر شکل در ناحیه سینه باعث ناراحتی روحی بیمار میشود. در برخی موارد از پروتز سینه یا جراحی ترمیمی برای بازگرداندن ظاهر طبیعی استفاده میشود که تأثیر مثبتی بر روحیه بیمار خواهد داشت.
مشکلات پوستی و حساسیت در ناحیه جراحی
در برخی بیماران، پوست اطراف محل جراحی دچار خشکی، خارش یا حساسیت میشود. این موضوع به دلیل تغییر جریان خون یا استفاده از پانسمان های طولانیمدت ایجاد میشود و با مراقبت مناسب قابل کنترل است.
روشهای کاهش عوارض بعد از عمل سرطان سینه
کاهش عوارض بعد از عمل سرطان سینه یکی از مهم ترین بخشهای روند بهبودی است، چون بسیاری از مشکلاتی مثل درد، ورم دست ، محدودیت حرکت شانه، خستگی و حتی مشکلات روحی، در صورت مراقبت درست تا حد زیادی کنترل یا حتی پیشگیری میشوند. این مرحله فقط به زمان جراحی محدود نمیشود و یک فرآیند تدریجی است که به همکاری بیمار و پزشک وابسته است.
یکی از مهم ترین اقدامات برای کاهش عوارض، انجام حرکات و تمرینهای فیزیوتراپی سبک و منظم است. این تمرینها چند روز بعد از عمل و با نظر پزشک شروع میشوند و هدف آن ها جلوگیری از خشکی شانه، بهبود دامنه حرکتی دست و کاهش دردهای عضلانی است.
مورد مهم دیگر، پیشگیری از لنف ادم یا ورم دست است. بیمار باید از وارد کردن فشار زیاد به دست سمت عمل شده خودداری کند. بلند کردن اجسام سنگین، گرفتن فشار خون از آن دست یا انجام فعالیت های سنگین خطر ورم را افزایش میدهد. در بسیاری از موارد، استفاده از آستین های فشاری مخصوص و ماساژهای لنفاوی تحت نظر متخصص به کاهش این عارضه کمک میکند.
مراقبت صحیح از زخم جراحی نیز نقش مهمی در کاهش عوارض دارد. تمیز نگه داشتن محل بخیه، تعویض به موقع پانسمان و توجه به علائمی مانند قرمزی، ترشح یا افزایش درد از بروز عفونت جلوگیری میکند.
از نظر جسمی، تغذیه مناسب بعد از عمل سرطان سینه نیز اهمیت زیادی دارد. مصرف غذاهای سرشار از پروتئین، ویتامین ها و مواد معدنی به ترمیم بافت ها کمک کرده و سیستم ایمنی بدن را تقویت میکند. نوشیدن آب کافی و پرهیز از غذاهای التهاب زا نیز روند بهبودی را سریع تر میکند. مراجعه منظم به پزشک و پیگیری دورهای یکی از کلیدی ترین عوامل در کنترل عوارض است. پزشک میتواند در صورت بروز مشکلاتی مثل تجمع مایع ، علائم لنف ادم یا دردهای غیرطبیعی، سریعاً اقدامات درمانی لازم را انجام دهد. در نهایت، رعایت ترکیبی از این موارد باعث میشود عوارض بعد از عمل سرطان سینه به حداقل برسد و بیمار بتواند سریع تر به زندگی عادی و روزمره خود بازگردد، بدون اینکه کیفیت زندگی او بهطور جدی تحت تأثیر قرار بگیرد.
